🍁 CHUỖI BÀI BÌNH PHIM PHÓ SƠN HẢI - PHẦN 8

(Bài này liên quan đến bối cảnh lịch sử)

“Ngươi nói trận tuyết này là vì một ngày giá lạnh mà rơi xuống sao?”

Một cuộc thảo luận nhỏ dựa trên bối cảnh lịch sử nguyên tác, cũng là một bài bình luận nhỏ về phim.

Câu nói tối nay của Bang chủ: “Ngươi nói trận tuyết này là vì một ngày giá lạnh mà rơi xuống sao?” đặc biệt tương hợp với bối cảnh lịch sử của nguyên tác Thần Châu Kỳ Hiệp trong Phó Sơn Hải, chứ không chỉ đơn thuần nói về lòng người nông cạn. Bắc Tống không phải là triều đại bị hủy hoại chỉ trong tay Tống Huy Tông; con đường dẫn Bắc Tống đến diệt vong đã được chính triều đại ấy bước đi rất lâu, và Nam Tống tiếp tục bước theo con đường đó.

Mối nguy thực sự treo trên đầu triều Tống xuất phát từ truyền thống chính trị nhất quán của Tống và chính sách trọng văn khinh võ, dẫn đến văn quan quá mạnh. Hiện nay, khi nói đến tệ nạn của nhà Tống, mọi người thường tập trung vào việc văn quan mạnh khiến võ quan bị chèn ép, nhưng thực ra văn quan mạnh cũng ép đến mức bóp nghẹt không gian sinh tồn của hoàng đế, từ đó sinh ra những văn thần có thể khuynh loát triều chính. Những người đó trở nên thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào môi trường triều đình lúc bấy giờ: văn thần quyền lớn có thể là người tốt cũng bởi triều đình khi đó phần nào là “tụ họp vì nghĩa”, chứ không phải “tụ họp vì lợi”; trong lòng nhiều người có đại nghĩa mong quốc gia tốt lên, nên bất đồng chính kiến tương đối đơn giản, nhiều khi chỉ là bàn chuyện theo sự việc, ngay cả trong cuộc cải cách Khánh Lịch, dù đụng chạm lợi ích, thủ đoạn của mọi người vẫn tương đối mềm mỏng.

Nhưng theo thời gian trôi đi, cũng là lúc tình trạng quan lại – binh lính – bộ máy triều chính cồng kềnh ngày càng trầm trọng hơn, hoàng đế có những suy nghĩ cấp tiến và hành động thật sự, thế cân bằng cũ bị phá vỡ, có người nhìn thấy danh lợi bên trong mà chen vào, khiến cho thủ đoạn ngày càng ác liệt. Cuối cùng, kết quả chính là những sản phẩm như đảng Nguyên Hựu và việc Thái Kinh bước lên vị trí cao. Vấn đề này tồn tại dai dẳng suốt triều Nam Tống. Không chỉ là một vài quan lại tham nhũng nắm quyền; mà là một vòng luẩn quẩn liên tục của những quan lại gian trá thay nhau nắm quyền, với tất cả mọi người đều có khả năng là quan lại tham nhũng. Chúng tồn tại một cách cố hữu và thống trị trong bối cảnh chính trị của giai đoạn giữa đến cuối triều Tống.

Hơn nữa, dựa trên thế mạnh sẵn có, đa số văn quan thời Tống đều sùng bái chính sách xoa dịu, thích “không đánh mà khuất phục người”. Chưa cần nói quan điểm của quân vương có bị lung lay hay không, chỉ riêng sự tồn tại của họ cũng đủ khiến triều chính gặp phải vô số rối ren trên dưới. Nhưng cũng không thể đem họ toàn bộ ra mà xử lý mạnh tay; đó là một cục diện chết. Tống không nắm được thời cơ cần thay đổi cục diện, về sau muốn bù đắp thì rất khó. Đối với đại đa số văn thần thời Tống mà nói, việc Nhạc Phi (trong phim là Ngô tướng quân) bảo vệ đất nước là tốt, nhưng mở rộng lãnh thổ lại là xấu, là một hành vi thách thức tình trạng ổn định vốn có, cũng là cách thách thức địa vị của văn thần trong triều chính; họ không thể dung thứ sự tồn tại của tình huống đó. Mà những thủ đoạn họ có thể thực hiện cũng khó lường. Địch Thanh trong thời kỳ tương đối hòa bình còn không thoát khỏi sự vu cáo, thì việc Nhạc Phi bị họ triệt hạ gần như chỉ là vấn đề thời gian.

Cho nên Bang chủ có lật đổ được hoàng đế thì cũng khó mà thay đổi được cục diện trong thời gian ngắn. Huống hồ thay đổi sẽ dẫn đến rung chuyển lớn mà Đại Hi hiện nay địch mạnh đang trước mắt, vừa không có thời gian, vừa không chịu nổi động loạn. Ngô tướng quân có thể đánh thắng trận chính là thời cơ duy nhất trong mắt Lý Trầm Chu, họ nhất định phải nắm lấy thời cơ. So với việc ở cùng tên cẩu hoàng đế đàm đàm giả trá, còn không bằng trực tiếp làm chút việc trong giang hồ để hiệu quả nhanh hơn. Thời gian đem kho báu Nam Thiên Đăng đổi thành lương thảo áo ấm, đủ để triều đình dựng nên một chuỗi tin đồn “hợp lý có bằng chứng”. Quyền Lực Bang ở một mức độ nào đó là con đường hẹp mà Bang chủ vì đại nghĩa trong lòng phải đi, là kết quả của việc mở một lối khác. Hắn không quan tâm danh tiếng trước sau khi chết; hắn chỉ từ lập trường một người dân Đại Hi, rằng dòng máu ấm áp của mình có thể làm tan chảy một phần băng giá đã đông cứng, và hắn sẵn sàng làm bất cứ điều gì vì điều đó. Đây chính là sự chính nghĩa, hành động của Lý Trầm Chu.

Kỳ thực từ đó cũng có thể thấy được: sự khác biệt giữa “tụ họp vì nghĩa” và “tụ họp vì lợi” quan trọng với toàn xã hội đến mức nào. Trong một xã hội có đại nghĩa, sẽ có những người như Trương Tải hô ra bốn câu Hoành Cừ, đó là biểu hiện xã hội hướng thiện – hướng tốt đẹp. Còn trong một xã hội “tụ họp vì lợi”, sẽ chỉ tôn sùng chủ nghĩa vị kỷ tinh vi nhằm đạt lợi ích, xem nó như chuẩn mực, khen ngợi sự gọi là “tỉnh táo” của họ thì không nghi ngờ gì chính là một sự trượt dốc. Khi cái “lạnh” như thế tích lũy quá nhiều, cuối cùng hóa thành tuyết trắng bao phủ, trở thành băng cứng, thì sẽ khó dọn bỏ. Tống là như thế mà mất, Lý Trầm Chu cũng khó xử như thế.

Đại nghĩa của Lý Trầm Chu là:

“Nay không làm cũng chết, khởi đại kế cũng chết. Đã vậy, chết vì nước há chẳng được sao?”

Sự bất đắc dĩ của hắn cuối cùng hóa thành một câu: “Tịch mịch như tuyết.”

Nhưng cõi đời này vốn không nên cô liêu như vậy. Tấm chân tình của hắn đến quá sớm, vì thế cũng kết thúc quá sớm. Chỉ có thể đợi người đời sau bước tiếp, là một nỗi bi thương khiến người ta tiếc nuối thở dài.

Bởi vậy Phó Sơn Hải rất hay; loại cốt lõi này chính là điều chúng ta cần, là điều xã hội hiện tại, vốn khao khát thành công nhanh chóng và lợi ích tức thời, thực sự nên nhìn nhận.

Trong thế giới lịch sử chân thực, không có Lý Trầm Chu, không có Tiêu Thu Thủy; Nam Tống mất ở cú nhảy Nhai Sơn, người Hán chịu gần trăm năm nhục nhã.

Đường chia muôn ngả, nay ở đâu?

Nhưng may thay, hiện tại có hàng vạn hàng nghìn người “ngươi và ta” đang xem Phó Sơn Hải.

Là dám bước vào hồng trần, là vung kiếm nơi chân trời, là “tụ họp vì nghĩa”.

▪️Cre: Douban (外外)

Trans: Người âm phủ ngủ nhà Kỳ

---Bài dịch/viết này thuộc về Người Âm Phủ - Ngủ nhà anh Kỳ---

~Cảm ơn bạn đã đọc~