THÀNH NGHỊ VỚI LỐI DIỄN XUẤT "NHUẬN VẬT VÔ THANH"

Tôi đã xem 《Trường An 24 Kế》, chất lượng thực sự rất tốt, thậm chí có thể nói là tác phẩm cổ trang rất nổi bật trong năm nay.

Điều mà bộ phim làm đúng nhất, thực ra là sự kết hợp giữa cảm giác “đã” và liên tục đảo chiều của phim ngắn, với chất lượng và chiều sâu tự sự vốn có của dòng phim quyền mưu.

Phim vừa không phụ kỳ vọng của khán giả về nhịp phim nhanh, lại vừa dùng phần sản xuất để nâng đỡ tham vọng chiến lược và chiều sâu nội dung.

Trước hết nói về mặt sản xuất, quả thật khiến tôi phải “sáng mắt”, đặc biệt là hai tập đầu.

Ngôn ngữ máy quay và trình bày hình ảnh không phải kiểu chồng chất filter đơn thuần; mỗi gam màu, mỗi bố cục đều gắn chặt với tâm cảnh và hoàn cảnh của nhân vật, khiến hình ảnh trở thành phần kéo dài của cốt truyện.

Ví dụ, các cảnh triều đình thường dùng bố cục đối xứng, đường nét nghiêm cẩn, ngầm phản chiếu sự hà khắc và đẫm máu của thể chế hoàng quyền; còn các chương giang hồ và Hoài Nam lại ưa lối thể hiện giàu khoảng trống, ánh sáng – bóng tối lưu động, che giấu những dòng ngầm xa rời triều chính.

Điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất là cảnh Tạ Hoài An ở bên bạn cũ giữa đống rơm, cũng như khoảnh khắc anh ngoái đầu nhìn lại trước khi rời đi: ánh nắng ấm áp rải xuống, quầng sáng dịu nhẹ, không còn đơn thuần là miêu tả phong cảnh, mà là sự cộng hưởng với quá khứ tạm lánh lưỡi dao hoàng quyền, đồng thời cũng là sự yên bình trước cơn bão.

Nhưng khi bước vào hoàng cung, bảng màu lập tức chuyển sang tông lạnh; ánh nến lay động nhưng không thể soi sáng những góc khuất trong điện, ánh sáng đan xen bóng tối tạo nên bầu không khí u ám. Không cần những cảnh chém giết trực diện, hình ảnh vẫn toát ra sát khí lạnh lẽo, đúng như cảm giác bước đi trên băng mỏng của các nhân vật trong vòng xoáy quyền lực.

Chính điểm này là điều khiến 《Trường An 24 Kế》 gây bất ngờ cho tôi ngay từ đầu: biểu đạt thị giác tạo nên sự cộng hưởng mạnh mẽ với số phận nhân vật, khiến mỹ học không còn là lớp trang trí bề mặt, mà trở thành phương tiện cốt lõi, âm thầm hòa vào câu chuyện và nhân vật.

Về mặt cốt truyện, bộ phim này đã đẩy sức căng của quyền mưu và các màn đảo ngược lên đến cực hạn. Phim vừa mang nhịp độ nhanh, cảm giác “đã” của dòng phim ngắn, lại vừa giữ được vòng logic khép kín cho từng cú lật kèo.

Không hề gượng ép tạo xung đột, mọi bước ngoặt đều được cài cắm từ sớm. Đặc biệt ấn tượng là tuyến truyện ở Hoài Nam, nơi huyện lệnh bị tru sát: được dân chúng ca tụng, đồng liêu công nhận, khiến khán giả cũng rơi vào “bẫy nhận thức”. Nhưng khi câu chuyện tiến triển, những sơ hở trong văn thư hành chính dần lộ diện; cách ra tay dứt khoát, không chút do dự lại khiến người xem trước hết nghi ngờ tính hợp lý của tình tiết cũng như cảm giác tách rời trong diễn xuất. Chỉ đến khi tình tiết đảo ngược rồi lại đảo ngược lần nữa, mới chợt hiểu ra rằng đoạn này vốn đã có phục bút từ trước và hoàn toàn hợp tình hợp lý. Màn “kịch trong kịch” của Thành Nghị không chỉ làm nổi bật sự chặt chẽ và hiểm nguy của đấu tranh quyền mưu, mà còn thể hiện rõ chiều sâu nhân tính của nhân vật.

Tình tiết cứu nữ chính giữa ngày tuyết rơi dày lúc đầu khiến tôi thấy hơi đột ngột, với một thiết lập nhân vật mang màu sắc báo thù, lòng “thánh mẫu” quả thực không cần thiết. Nhưng về sau mới nhận ra, hành động cứu người của nam chính chưa bao giờ xuất phát từ sự thương hại mù quáng, mà là vì anh phát hiện điểm khả nghi, vừa cứu người vừa thăm dò thân phận thật sự của đối phương. Lời nói hời hợt, ánh mắt điềm tĩnh không lộ cảm xúc, mỗi bước đi đều là sự tính toán chính xác, đồng thời thúc đẩy tuyến quan hệ giữa các nhân vật.

Phải nói rằng, lần này Thành Nghị diễn rất xuất sắc. Đặc biệt ở lối diễn tưởng chừng như bất động thanh sắc, anh dùng cách thể hiện “nhuận vật vô thanh” để giấu đi mưa máu gió tanh của con đường báo thù trong sự tiết chế. Vừa thể hiện được nền tảng lạnh lùng, sắc bén của một kẻ phục thù, lại vừa thông qua các chi tiết tinh tế khắc họa rõ chân dung nhân vật.

Khi ta hiểu rằng kế hoạch báo thù kéo dài nhiều năm đã khiến nhân vật quen với việc không để lộ hỉ nộ ra bên ngoài, có thể thấy Thành Nghị phần lớn thời gian không dùng những động tác hình thể phô trương hay bùng nổ cảm xúc để diễn tả sự tàn khốc. Trái lại, anh truyền tải sức căng bằng lối diễn tối giản: sự chắc chắn khi bày mưu, sự gọn gàng khi trừng sát phản diện; giọng nói luôn bình thản nhưng ẩn chứa uy nghiêm không thể phản bác.

Ngay cả khi không có cảnh cao trào dữ dội, khán giả vẫn cảm nhận được sát khí trên con đường báo thù. Dẫu vậy, trong sự tiết chế ấy vẫn ẩn giấu vô số chi tiết tinh vi, nơi nhân vật cất giấu sự nhẫn nhịn và mềm yếu trong những khoảnh khắc thoáng qua.

Chẳng hạn như cảnh thư đồng giúp anh xỏ giày, giọt nước mắt lặng lẽ trượt xuống nơi khóe mắt, một trong số rất ít lần bộ phim cho thấy sự mềm yếu. Thư đồng là người thân cận duy nhất trên con đường báo thù của anh; giọt nước mắt ấy là khoảnh khắc trút bỏ mọi lớp ngụy trang, là sự bộc lộ ngắn ngủi của nỗi đau quá khứ và hoàn cảnh hiện tại, một lần hiếm hoi nhân vật được trở về với con người thật của mình.

Nhưng khi thư đồng bị phế đế sát hại, đôi mắt đỏ ngầu, khí tràng quanh người lạnh đến thấu xương, nỗi bi thương và phẫn nộ dường như sắp xuyên phá màn hình, vậy mà anh vẫn nghiến răng kìm nén, không để rơi lấy nửa giọt nước mắt. Cách thể hiện ấy là do cảm xúc chưa đủ sao? Hoàn toàn ngược lại! Đó là bởi Thành Nghị đã nắm bắt cực kỳ chính xác bản chất của nhân vật: nhiều năm báo thù đã khiến anh sớm học được cách ngụy trang cảm xúc trước mặt người khác; chỉ khi đứng trước người mình tin tưởng nhất, anh mới dám mở lòng để lộ sự yếu mềm, dù chỉ trong khoảnh khắc. Còn nỗi đau mất đi người thân cận, dù mãnh liệt đến đâu, cũng tuyệt đối không thể bộc lộ trước hoàng quyền. Sự nhẫn nhịn ấy còn có sức nặng hơn cả tiếng khóc, vừa phù hợp với hoàn cảnh nhân vật, vừa tạo nên sự đối lập giữa chấp niệm báo thù và giằng xé nội tâm.

Thực tế, kiểu nhân vật báo thù như vậy rất dễ bị diễn thành đơ cứng, vô cảm, nhưng Thành Nghị đã tránh được cái bẫy đó bằng lối diễn tiết chế và chuẩn mực, giấu sự điềm đạm và mỉa mai trong tính cách vào từng chi tiết nhỏ, chỉ cần ánh mắt cũng đủ truyền tải những biến động nội tâm phức tạp.

Trên triều đường, khi đối diện với những lời dò xét của hoàng đế, giọng nói anh phẳng lặng không gợn sóng, khóe miệng lại thoáng hiện một nụ cười mỉa khó nhận ra, ánh mắt bình thản nhưng ẩn giấu lưỡi dao sắc bén, sự khinh miệt và đề phòng với hoàng quyền hiện lên rõ ràng mà không cần lời thoại nhấn mạnh.

Có thể nói, phần lớn thời gian diễn xuất của Thành Nghị không phải là sự phô trương cảm xúc quá mức, mà là dùng lối thể hiện tối giản để khiến từng ánh nhìn, từng biểu cảm tinh tế đều phục vụ cho nhân vật. Điều này vừa khớp với thiết lập “hỉ nộ không lộ ra ngoài”, vừa giúp khán giả dễ dàng đọc được những chuyển động nội tâm.

Từ 《Liên Hoa Lâu》 đến 《Trường An 24 Kế》, tuy đều là phim cổ trang, đều xoay quanh phản bội và ân oán, nhưng những gì Thành Nghị mang lại lại là hai cực đối lập của bản chất con người: cực độ thư thái và cực độ căng thẳng; cực độ buông bỏ và cực độ sát phạt; cực độ dịu dàng và cực độ băng lãnh; cực độ hời hợt nhẹ nhàng và cực độ hận thù cuộn trào. Và chính bởi đạt đến những cực hạn ấy, ta càng thấy rõ phong cách diễn xuất đặc sắc cùng không gian biểu đạt diễn xuất rộng lớn của diễn viên Thành Nghị, anh không bao giờ lạm dụng cảm xúc, nhưng luôn làm chủ và kiểm soát chúng một cách hoàn hảo.

---折折折折耳朵---

“Nhuận vật vô thanh” xuất phát từ câu thơ của Đỗ Phủ là;

Tùy phong tiềm nhập dạ,

Nhuận vật tế vô thanh.

Nghĩa là: Theo gió âm thầm thấm vào đêm tối, nuôi dưỡng vạn vật nhẹ nhàng, không tiếng động.

Ý của tác giả khi dùng câu này miêu tả diễn xuất của Thành Nghị chính là muốn nói diễn xuất của anh ấy là kiểu không ồn ào, nhưng thấm rất sâu, xem thì thấy nhẹ, càng xem càng lún sâu.

Trans: Suteki Dane

https://www.youtube.com/watch?v=_B5X_1XX30U

---Bài dịch/viết này thuộc về Thành Nghị Filmseries Fanpage---

~Cảm ơn bạn đã đọc~